Internet'
te Ticaret
Elektronik
ticaret yeni bir kavram değil. Firmalar ve kişiler yıllardan beri çeşitli türde
elektronik ticaret yapıyorlar. Ancak yakın tarihe kadar yüksek masrafı ve
karmaşık teknik zorunlukları dolayısıyla elektronik ticaret kitlelere yayılamıyordu.
Internet, hem kolay, hem ucuz bağlantı sağlayarak, elektronik mal ve hizmet
alış verişini kitlelere yaymayı başardı.
Internet’te
ticaret, çok kısa süre içinde yüzmilyonlarca Dolarlık bir potansiyel oluşturmuş
bulunuyor. Özellikle firmalar açısından Internet’te ticaretin sağlayabileceği
kazancın, ancak yatırımcıların hayal gücü ile sınırlı olduğunu söylemek
yanlış olmaz. Herşeyden önce giderek artan oranda kabul gören standartlar,
firmaların iş yaptıkları diğer firmalarla ilişkilerine yeni bir görünüp
kazandırmaktadır. Firmalar arası toptan ticaret, Internet aracılığıyla
ticaretten en fazla yararlanan alan olmuştur. Firmalarla perakende alıcı arasındaki
ilişki ise toptan ticarete oranla daha yavaş gelişmektedir. Bunda, henüz
Internet’te ticaret yapan perakende satıcı sayısındaki artışın toptan
alış-verişe oranla daha yavaş artıyor olması kadar, tüketicide sorumsuz
yayıncılık sonucu son yıllarda yerleşmiş güvensizliğin silinmemiş olması
da rol oynamaktadır. Ortalama bir bilgisayar kullanıcı, hala, bilgisayarının
ekranına yazacağı bir kredi kartı numarasının ve adresin, kolayca sorumsuz
ellere düşeceği kanısındadır. Bununla birlikte özellikle enformasyon
teknolojisi ile uğraşan kişilerden başlayarak, aşağı doğru, bilgisayarlı
alış-verişin örneğin telefonla yapılan alış-verişten daha güvenli olduğu
kanısı gelişmektedir. Bu tespite parallel olarak, ABD’de elektronik
ticaretin en çok bilgisayar yazılımı ve donanımı konusunda olduğu, onu
yayın aboneliği, bilet ve yer ayırtma, ve borsa ile ilişkili mali hizmet alış
verişinin izlediği, doğrudan perakende mal alımının ise en son sırada yer
aldığı belirtilirse, Internet’e güvenin, toplumun elektronik gelişmelere
en açık kesiminden, ortalama üyesine doğru geliştiği bir kere daha görülmüş
olur.
Internet’te
ticarete açık Web alanlarının oluşturulmasını ya da geçerli terminoloji
ile ifade edersek “Elektronik mağaza” kurmayı sağlayan hazır paket
programların sayısı hergün artmaktadır. Örneğin Netscape firması, yeni
piyasaya sürdüğü Kiva adlı paketle, NT veya Unix sistemleri için, bir
firmanın ihtiyacı olabilecek bütün yazılımları sunmaktadır. Bir ağ’da
kullanma hakkı 25 bin Dolar olan bu yazılım, Web Server hizmeti gören ağ
merkezine yüklenmekte ve bu ağ’a, müşterinin kredi kartının teyidinden,
firmanın envanter veri tabanından bilgi alma, faturalama ve sevkiyata kadar
hemen hemen elektronik ticaret için gerekli bütün işlemleri yapabilecek
otomasyonu kazandırmaktadır.
Benzeri
bir başka yeni program ise dünyanın en büyük bilgisayar imalatçı firmalarından
Intel ile Almanya’nın dev program üreticilerinden SAP arasında kurulan
ortaklık olan Pandesic LLC’nin piyasaya sunduğu paket de 25 bin Dolar civarında
bir fiyat etiketi taşımakta, firmanın envanter veritabanından bilgi almakta
ve müşteriye sunmaktan, bankalarla işlemi tamamlamaya ve sevkiyatı hazırlamaya
kadar hemen hemen bütün işlemlere imkan sağlamaktadır.
Ancak
biz burada, Microsoft firmasının sunduğu paket programın uygulanmasını öneriyoruz.
Microsoft, Internet’te ticaret imkanı veren yazılımı, NT ağlarını işleten
Backoffice adlı paketine entegre etme yolunu seçmiş bulunuyor. Bu paketin 5
“client” bulunan bir ağ’ın Server merkezine konulmasının bedeli 3 bin
Dolar civarındadır. Ağ’daki client bilgisayar sayısı arttıkça, bu fiyat
da artmaktadır.
Ağ
işletim sistemine entegrasyonu nedeniyle “tek sistem-tek çözüm” ilkesi
çerçevesinde bakım-oranım ve kullanımın öğrenilmesi gibi cari
harcamalarda tasarruf sağlayan Microsoft’un Internet’te ticaret
stratejisini benimsiyoruz. Microsoft Site Server Enterprise Edition adlı bu
paket, NT ağ işletim sisteminin bir parçası olarak (3 bin Dolar civarında
satılan paketin içinde) edinilebileceği gibi, Commerce Server adıyla,
sisteme daha sonradan da ilave edilebilir.
Microsoft
firması, Internet’te ticareti kolaylaştıran ve belirli bir standarta bağlayan
unsurları, Microsoft Windows işletim sistemine ve Microsoft Internet Explorer
programına da yerleştirmektedir. Özellikle yeni piyasa sürülecek Windows 98
işletim sistemi Microsoft Wallet programını da içerecek ve bu sistemi
kullananlara, ilave bir güvenlik sağlayacaktır. Bu program kullanıcılar
tarafından şu anda bile Microsoft firmasının Web alanlarından ücretsiz
edinilebilmektedir.
Microsoft’un
Internet ticaret stratejisi üç parça üzerine inşa edilmiş bulunuyor:
Server
Tabanı: Microsoft’un kullanıcılarla güvenli ve hızlı iletişim sağlamayı
amaçlayan Web platformu, Active Server Pages teknolojisine dayanmakta ve firmanın
Transaction Server programı ile bütünleşmektedir. Başka bir deyişle,
Microsoft, NT ağına koyduğu güvenlik sistemini, Web ile ilişkileri ve Web dünyasında
alış-verişi düzenleyen Server’ına da uygulamaktadır. Bu pakette firma ağ
operatörünün, elektronik mağazayı kolaylıkla oluşturmasını sağlayacak
yardım ekranları vardır. Programa yerleştirilmiş bir çok yardımcı
program, firmanın Internet mağazasına reklam alınmasını ve bu reklamların
müşterinin ilk tercihiyle birlikte “müşterinin zevkine uygun” şekilde
sunulmasını sağlamaktadır. Yine Server’da yer alan sipariş işleme kolaylıkları,
firma tarafından kendi muhasebe ve sevkiyat sisteminin gereklerine göre tanzim
edilebilmektedir. Başka bir deyişle, Server, kendi kurallarını firmaya
empoze etmek yerine, firmanın her türlü işleyiş özelliğine uygun hale
getirilebilmektedir.
Ödeme:
Microsoft firması Açık Ödeme Mimarisi adını verdiği sistem üzerine bina
ettiği Microsoft Wallet programını, kullanıcının bilgisayarına yerleştirerek,
ve arzu ettiği ödeme tarzını seçme işini bilgisayar kullanıcıya bırakarak,
güvenliği artırmak istemektedir. Wallet mevcut gerçek-zamanlı ve yüzde 100
güvenli ödeme yöntemlerinden birini seçebileceği gibi, ilerde çıkacak
yeni yöntemleri de benimseyebilir. Server, kullanıcının seçeceği her türlü
sisteme açık ve Wallet’ın göndereceği onay kodunu kabule hazırdır. Bu
sistem, firma, müşteri ve banka sistemi arasında ortak-işletim kolaylığı
getirdiği gibi, müşteri açısından da firmayı kendisi ile banka arasındaki
ilişkiden çıkarttığı için ayrıca ilave güvenlik duygusu kazandırmaktadır.
Kullanıcı açısından firma sadece kredi kartının onaylandığı mesajını
almakta ve dolayısıyla satıcı firmaya kredi durumuyla ilgili, alış-veriş
açısından gerekli olmayan bilgileri vermemiş olmaktadır. Wallet programının
özellikle Windows 98 işletim sistemi ile birlikte bu sistemi kullanan tüm
bilgisayar sahiplerine verileceği düşünülürse, tüketici açısından
standart hale gelmesi beklenmelidir.
Ticaret
Ortakları Programı: Microsoft firması, Commerce Server sistemine daha geniş
bir kabul kazandırmak için, özellikle ABD’de geçerli bir firmalar arası işbirliği
ve dayanışma sistemine de öncülük etmekte, bu sistemden yararlanacak
firmaların birbirleri ile işbirliğini arttırıcı çözümler önermektedir.
Microsoft’un
entegre çözümü, bilgisayar kulanıcısına bugün Internet Explorer 4.0 ile
yakında Windows 98 işletme ortamı ile, bu örnekte olduğu gibi, hızlı ve güvenli
alış-veriş imkanı kazandıran Wallet ve Buy Now ek programlarını kazandırıyor.
Bu iki program da Netscape firmasının Internet programı ile kullanılabilmektedir.
Firma ise NT ağ işletim sisteminde mevcut Internet Information Server programına
Internet Commerce Server programını ilave etmekle yetiniyor. Bu ekle, firmanın
NT ağında Microsoft’un Commercial Internet System adını verdiği entegre
sistem oluşmaktadır. Bu sistemin bir başka yan yararı, firmanın varsa Web
alanını ve bu alanda yer alan sayfalarını, her ziyaretçinin özelliklerine
göre kişiselleştirmesine imkan sağlamasıdır. Internet’te daha iyi
ticaret anlamına gelebilecek Web sayfasının ziyaretçinin belirlenebilen veya
bilinen özelliklerine göre kişiselleştirmek, bir ölçüde bu raporun kapsamı
dışında kalmaktadır.
Özetlemek
gerekirse,
--
gerek bugün mevcut (SMTP ve HTTP gibi) Internet ve ağ iletişim
protokollerinin tümünü uygulamış olması, gerekse geliştirilmekte olan (XML
ve EDI gibi) yeni bilgisayarlar arası veri alış-veriş protokol önerilerine
açık olması,
--
elektronik alış-verişe sunulan mal ve hizmetlerin Web alanında temsilini son
derece kolay ve çok az sayıda personelle sürdürülebilir hale getirmesi
nedeniyle,
Microsoft Site Server 3.0 Commerce Edition, çok kısa süre içinde piyasa payını
en hızlı artıran Internet’te ticaret yazılımı olmayı başarmış
bulunuyor.
